— Το είπες πραγματικά αυτό, Μαρίνα Πετρόβνα, ή κάθε Παρασκευή κάνετε δωρεάν οικογενειακό τσίρκο; — ο Αλεξέι πέταξε με δύναμη έναν λευκό φάκελο πάνω στο τραπέζι της κουζίνας, τόσο δυνατά που οι λογαριασμοί δίπλα γλίστρησαν πάνω στο πλαστικό τραπεζομάντιλο.
Η Γιούλια τινάχτηκε.
Ο φάκελος γύρισε στον αέρα και έπεσε δίπλα στο μπολ της ζάχαρης με το σπασμένο καπάκι.
Πέντε χιλιάδες ρούβλια.
Για κάποιους ήταν τίποτα. Για εκείνους ήταν μια ολόκληρη εβδομάδα επιβίωσης χωρίς άγχος, χωρίς να μετράνε κάθε νόμισμα στο σούπερ μάρκετ, χωρίς να αναρωτιούνται αν θα φτάσουν μέχρι το τέλος του μήνα.
— Τι έγινε; — ρώτησε χαμηλά η Γιούλια.
Αλλά ήδη το έβλεπε στο πρόσωπό του.
Ο Αλεξέι κάθισε βαριά στην καρέκλα και πέρασε το χέρι στο πρόσωπό του.
— Τι έγινε; Η μητέρα μου έγινε το πρόβλημα. Αύριο γίνεται εξήντα και συμπεριφέρεται σαν όλος ο κόσμος να πρέπει να περιστρέφεται γύρω της.
Όπως πάντα, ο Σεργκέι είναι ο τέλειος γιος. Επιτυχία, χρήματα, κύρος. Εγώ είμαι η ντροπή της οικογένειας. Και, λέει, φταις κι εσύ γι’ αυτό.
Η Γιούλια του έβαλε ένα ποτήρι νερό μπροστά του.
— Τι ακριβώς είπε;
Ο Αλεξέι γέλασε πικρά.
— Θέλεις στ’ αλήθεια να το ακούσεις; Είπε ότι ο Σεργκέι σέβεται τη μητέρα του, ενώ εγώ την ντροπιάζω.
Ότι η γυναίκα του Σεργκέι είναι κυρία με επίπεδο, ενώ η δική μου κυνηγάει εκπτώσεις. Μετά ήρθε η λίστα: ούτε σπίτι, ούτε αυτοκίνητο, ούτε μέλλον.
Στεκόμουν εκεί σαν μαθητής μπροστά στον διευθυντή.
Η Γιούλια έσφιξε τα χείλη της.
Δεν την πονούσαν τόσο τα λόγια για εκείνη.
Την πονούσε που εκείνος τα κουβαλούσε χρόνια.
Και δεν ήταν η πρώτη φορά.
Ούτε η δέκατη.
Ούτε η εκατοστή.
— Δεν θέλω να πάω αύριο — είπε τελικά ο Αλεξέι.
— Τότε μην πας.
Την κοίταξε έκπληκτος.
— Τι;
— Θα πάω εγώ. Θα δώσω το δώρο, θα ευχηθώ και θα φύγω.
— Γιατί;
— Για να δω με τα μάτια μου.
— Τι ακριβώς;
— Αν είναι όντως έτσι όπως τα λες.
Την επόμενη μέρα η Γιούλια έφυγε νωρίτερα από τη δουλειά.
Στο δρόμο αγόρασε ένα μπουκέτο χρυσάνθεμα. Δεν ήταν ακριβά, αλλά έδειχναν αξιοπρεπή και κρατούσαν πολύ.
Μπροστά από την πολυκατοικία της Μαρίνας Πετρόβνα υπήρχαν αρκετά αυτοκίνητα.
Ένα ξεχώριζε αμέσως.
Το μαύρο SUV του Σεργκέι.
Λαμπερό.
Επιβλητικό.
Ακριβώς το είδος του πράγματος που η Μαρίνα λάτρευε να επιδεικνύει στους συγγενείς.
Γέλια ακούγονταν από το διαμέρισμα.
Η Γιούλια χτύπησε το κουδούνι.
Η πόρτα άνοιξε.
Η Μαρίνα Πετρόβνα στεκόταν στο κατώφλι.
Μπλε σκούρο φόρεμα.
Τέλεια χτενισμένα μαλλιά.
Άψογο μακιγιάζ.
Την κοίταξε από πάνω μέχρι κάτω.
— Α, εσύ είσαι.
— Καλησπέρα. Χρόνια πολλά.
— Και ο Αλεξέι;
— Δεν ήρθε.
Η Μαρίνα αναστέναξε δυνατά.
— Υπέροχα. Ούτε ο ίδιος μου ο γιος δεν θεωρεί ότι αξίζει να έρθει στα γενέθλιά μου.
Από το διάδρομο εμφανίστηκε η Ίνγκα με ένα ποτήρι κρασί.
Χαμόγελο γλυκό, βλέμμα παγωμένο.
— Γιούλια! Νομίζαμε ότι θα αρχίζατε να κάνετε οικονομία ακόμα και στις επισκέψεις.
— Γεια σου, Ίνγκα.
— Πέρνα, αν θέλεις. Αν και οι καλές θέσεις έχουν ήδη πιαστεί. Ίσως υπάρχει ένα σκαμπό στην κουζίνα.
Κάποιοι συγγενείς γέλασαν.
Η Γιούλια ένιωσε το πρόσωπό της να καίει.
— Δεν θα μείνω πολύ.
— Ακόμα καλύτερα — είπε η Μαρίνα. — Λοιπόν, πού είναι το δώρο μου;
Άπλωσε το χέρι.
Όχι για να το δεχτεί.
Για να το απαιτήσει.
Η Γιούλια άγγιξε την τσάντα της.
Κοίταξε γύρω της.
Είδε το ικανοποιημένο χαμόγελο της Ίνγκα.
Τα περίεργα βλέμματα της οικογένειας.
Το ψυχρό πρόσωπο της Μαρίνας.
Και κάτι μέσα της άλλαξε.
Όχι θορυβωδώς.
Όχι δραματικά.
Σαν ένας διακόπτης να γύρισε.
Αντί να βγάλει τον φάκελο, έκλεισε το φερμουάρ της τσάντας.
Ο ήχος έσπασε τη σιωπή.
Όλοι πάγωσαν.
Η Μαρίνα συνοφρυώθηκε.
— Τι σημαίνει αυτό;
Η Γιούλια σήκωσε το κεφάλι.
— Λέγεται αυτοσεβασμός.
Σιωπή.
— Τι;
— Τα δώρα δίνονται από αγάπη — είπε ήρεμα. — Δεν απαιτούνται. Και δεν προσφέρονται αφού πρώτα έχεις ταπεινώσει κάποιον.
Το πρόσωπο της Μαρίνας κοκκίνισε.
— Δώσε μου αμέσως τα λεφτά!
— Όχι.
— Πώς τολμάς;
— Γιατί ο άντρας μου δεν δουλεύει για να τον ταπεινώνουν με τα δικά του χρήματα.
Η Ίνγκα έκανε ένα βήμα μπροστά.
— Κάνεις σκηνή.
— Στην πραγματικότητα; — απάντησε η Γιούλια. — Αυτή η σκηνή κρατάει χρόνια.
— Πάντα ήσουν ζηλιάρα.
Η Γιούλια χαμογέλασε.
— Ζηλιάρα για τι; Για την ικανότητά σου να προσβάλλεις τους ανθρώπους χαμογελώντας;
Η Ίνγκα πάγωσε.
Εκείνη τη στιγμή εμφανίστηκε ο Σεργκέι.
Ψηλός.
Κομψός.
Ο “τέλειος” γιος.
— Τι συμβαίνει εδώ;
— Τίποτα καινούργιο — είπε η Γιούλια. — Απλώς άλλη μια οικογενειακή παράσταση όπου θυμίζετε σε μένα και στον Αλεξέι τη θέση μας.
Ο Σεργκέι αναστέναξε.
— Γιούλια, όχι σήμερα. Δώσε το δώρο και τελειώνουμε.
— Γιατί να το κάνω;
— Γιατί είναι τα γενέθλια της μητέρας.
Η Γιούλια γέλασε κοφτά.
— Τα γενέθλια δίνουν δικαίωμα να προσβάλλεις τους άλλους;
Κανείς δεν απάντησε.
Γιατί όλοι ήξεραν ότι είχε δίκιο.
— Το χειρότερο ξέρετε ποιο είναι; — συνέχισε. — Όταν κάτι χαλάει, καλείτε τον Αλεξέι. Όταν χρειάζεστε βοήθεια, πάλι αυτόν. Αλλά τον αντιμετωπίζετε σαν αποτυχία.
— Έξω από το σπίτι μου! — φώναξε η Μαρίνα.
— Με χαρά.
— Και άφησε τα λεφτά!
— Όχι.
Η Γιούλια γύρισε και έφυγε.
Πίσω της ακουγόταν φασαρία, φωνές, αγανάκτηση.
Αλλά δεν σταμάτησε.
Έξω η βροχή είχε σταματήσει.
Ο αέρας ήταν πιο ελαφρύς.
Πιο καθαρός.
Πήρε τηλέφωνο τον Αλεξέι.
— Λοιπόν;
— Πήρα τα χρήματα πίσω.
Σιωπή.
— Τι;
— Δεν τα έδωσα.
Μετά από λίγα δευτερόλεπτα, εκείνος γέλασε.
Όχι πικρά.
Όχι λυπημένα.
Ανακουφισμένα.
— Γιούλια… — είπε τελικά. — Νομίζω ότι δεν έχω νιώσει ποτέ τόσο περήφανος για σένα.
Όταν γύρισε σπίτι, εκείνος την περίμενε στην πόρτα.
Δεν ρώτησε τίποτα.
Την αγκάλιασε απλώς.
Και μέσα σε εκείνη την αγκαλιά ένιωσε κάτι που είχε ξεχάσει.
Ηρεμία.
Αργότερα κάθισαν στη μικρή κουζίνα, ήπιαν τσάι και έφαγαν γλυκά.
Για πρώτη φορά δεν μιλούσαν για το πώς θα ευχαριστήσουν τους άλλους.
Μιλούσαν για τους ίδιους.
Για τη ζωή τους.
Για τα όνειρά τους.
Για ένα μέλλον που θα τους ανήκε.
Γιατί μερικές φορές η μεγαλύτερη νίκη δεν είναι η εκδίκηση.
Είναι να σταματήσεις να επιτρέπεις στους άλλους να ορίζουν τη ζωή σου.
Και εκείνο το βράδυ η Γιούλια και ο Αλεξέι το κατάλαβαν επιτέλους.
